يك سانحهي هوايي ديگر، يك فروند هواپيماي غول پيكر هركولوس C130 پس از برخاستن از باند فرودگاه مهرآباد تهران دچار نقص فني شديد در يكي از موتورهايش مي شود، خلبان تصميم به فرود اضطراري ميگيرد اما هنگام دور زدن براي فرود، در محوطهي شهرك توحيد سقوط ميكند و با يكي از بلوكهاي شهرك برخود ميكند. (سايت بازتاب بنا به گفتهي يك منبع موثق (؟) بروز نقص فني را 8 دقيقه بعد از برخاستن از باند فرودگاه اعلام كرد و دليل سقوط را اصرار بيمورد (؟!) مسئولان فرودگاه مهرآباد به بازگشتن هواپيما از نيمههاي جادهي تهران-قم به فرودگاه مهرآباد ميداند. در اين گزارشها به كم تجربگي خلبان هم اشاره شده است، متن خبر را در انتهاي همين يادداشت بخوانيد، بازتاب فيلتر است!)
حلقهزرد: ابتداي باندهاي فرودگاه مهرآباد
حلقهي قرمز: شهرك توحيد (منازل مسكوني نيروي هوايي)
مسير آبي: مسير فرضي حركت هواپيما براي فرود اضطراري
Google Earth
فرودگاه مهرآباد دو باند براي نشستن و برخاستن هواپيماهاي تجاري و نظامي دارد. اين باندها در راستاي تقريبي جنوب شرقي (متمايل به شرق) – شمال غربي (متمايل به غرب) موازي با يكديگر قرار دارند. هواپيماها جهت دور زدن و فرود مجدد بر باند بايد از روي مناطق مسكوني واقع در خيابان شمشيري، شير پاستوريزه و سه راه آذري و ... بگذرند و تنها مجموعهي ساختماني مرتفع در اين محدوده همان آپارتمانهاي شهرك توحيد هستند و شهرك توحيد هم مجموعهي مسكوني سازماني كاركنان نيروي هوايي ارتش است.
هركولوس C130 و حمل مسافر
هركولوس غول پيكر C130 (ساخت بوئينگ امريكا) يك هواپيماي ترابري سنگين است كه صرفاً جهت «حمل بار» در شرايط سخت طراحي شده است، البته در دنيا از اين هواپيما براي حمل مسافران خاص در ماموريتهاي ويژه مخصوصاً ماموريتهاي نظامي يا امدادي هم استفاده ميشود و از اين جهت ايرادي وارد نيست.
هركولوس C130 البته مدل جديداش!
:. اطلاعات فني كامل دربارهي هركولوس C130
اين بار هم خبرنگاران خبر گزاريها و صدا و سيما كه براي تهيهي گزارش از مانور ارتش در آبهاي درياي عمان راهي بندرعباس و بعد هم چابهار بودند، مسافران ويژهي اين هواپيما بودند. آنچه مشخص است ارتش در نقش ميزبان وظيفهي انتقال خبرنگاران را به عهده گرفته و براي كاهش هزينه از هواپيماي ترابري خود استفاده كرده است.
تحريم امريكا و آغاز تف مالي!
به بيان ساده، هر قطعهي فلزي، پس از تحمل مقدار مشخصي نيرو، دچار خستگي مي شود، مثلاً بعد از چند بار كج و راست كردن يك تكه مفتول نازك، بخشي از مفتول كه بيشترين نيرو را تحمل كرده مقاومت خود را از دست داده و ميشكند.
در هواپيماها، مرز خستگي كليهي قطعات با دقت محاسبه شده و بايد پس از مدت زمان معيني كار كردن، تعويض شوند، هرچند ظاهراً نو به نظر برسند. اما در ايران چنين اتفاقي نميافتد.
1. تحريم ايران توسط امريكا، ورود قطعات هواپيماهاي امريكايي را به طور مستقيم از امريكا غير ممكن كرده. قطعات بايد با كمك واسطه يا واسطهها به چندين برابر قيمت اوليه خريداري شوند اما خريد قطعات به اين شيوه علاوه بر هزينهي بالا ريسك زيادي هم دارد، چرا كه فروشنده، سالم بودن قطعات را تضمين نميكند و حتي ممكن است قطعات دست چندم را به جاي قطعات نو قالب كند.
2. پس از انقلاب، ورود نيروهاي بسيج و سپاه به بخشهاي تعمير و نگهداري فرودگاههاي نظامي و غير نظامي باعث وارد آمدن فشارهايي بر پرسنل آموزش ديدهي اين بخشها شد. چرا كه نيروهاي بسيج و سپاه كه به عنوان چشمان حكومت براي نظارت بر بخشهاي حساس كشور مامور شده بودند، از سر دلسوزي ناآگاهانه بخشي از تعميرات را كه به نظر غير ضروري ميآمد حذف كردند و تكنيسينهاي آموزش ديده را زير فشار قرار دادند. اين فشارها باعث ريزش نيروهاي متخصصي شد كه در رژيم گذشته دورههاي آموزشي مفصلي در امريكا ديده بودند. (سايت بازتاب در خبري از حذف فلهاي متخصصان تعمير و نگهداري هواپيما خبر ميدهد! متن خبر در همين يادداشت آمده)
اگر دو مورد بالا يعني نبود قطعات يدكي و نبود تخصص و حس مسئوليت را با هم جمع كنيم، حاصل جمع چيزي جز حوادث دلخراش هوايي نخواهد بود. اين روزها تكنيسينهاي هواپيماهاي امريكايي براي سرپا نگاه داشتن هواپيماهاي موجود، چند هواپيما را اوراق ميكنند تا بتوانند يك هواپيما را همچنان قابل استفاده نگاه دارند.
تحريم همان تحريم است
اما به هر حال تحريم وجود دارد، با وضع موجود شايد اين تحريم لعنتي تا چندين سال ديگر هم ادامه داشته باشد، گاهي وقتها بايد با واقعيتها كنار آمد، چارهاي نيست، خون در رگهاي كشوري به وسعت ايران بدون حمل و نقل هوايي خشك ميشود.
ايران صدر نشين حوادث هوايي در جهان است و روسيه هم سازندهي انواع هواپيما. اگر چه تكنولوژي روسيه زمخت، با ضريب اطمينان پايينتر نسبت به امريكا و اروپا است، اما آيا ايران نميتواند حداقل با وارد كردن هواپيماهاي جديد روسي به ناوگان تجاري و نظامياش درصد سوانح هوايياش را به روسيه نزديك كند و از اين صدر نشيني خلاص شود؟ روسيههم از اين نظر جايگاه مناسبي ندارد اما به هر حال از ايران وضعيت بهتري دارد و اگر ترافيك و وسعت خاك روسيه را هم در نظر بگيريم شايد خيلي هم بهتر باشد! ضمناً نبايد از نظر دور داشت كه هواپيماهاي ترابري روسيه، با نام آنتونوف، هواپيماهاي خوشنامي هستند و در سطح جهان استفاده ميشوند، حداقل اين C130 هاي خطرناك را كه ميشود بازنشسته كرد، ميگويم خطرناك چون سوخت اين هواپيماها فرار تر از سوخت هواپيماهاي ديگر است، از طرفي فرسودگي قطعات حساس هم ريسك پرواز را بيش از حد بالا ميبرد. دوست پدرم كه سالها خلبان همين هواپيماها بود ميگفت C130 ها با صلوات بلند ميشوند و با صلوات هم مينشينند!
قطعه يا مديريت، مسئله اين است
آيا تمام مشكلات خطوط هوايي ايران به نبود قطعات باز ميگردد؟ بركسي پوشيده نيست كه اين روزها ايران از «بيماري سوء مديريت» رنج ميبرد، حتي سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور هم بارها در رسانهها به وجود چنين بيمارياي اعتراف كرده. يكي از دوستانم كه در بخش تعميرات فرودگاه مهرآباد كار ميكند هم از وجود چنين بيمارياي گله دارد. به كار گماردن مديراني كه تخصص لازم را ندارند و برتري محض تدين بر تخصص را همهي ما در نهادهاي دولتي ديدهايم و نه نيازي به ارائهي آمار است و نه نيازي به آوردن دليل و مدرك. به هر حال وادار كردن هواپيماهاي اوراق به پرواز چنين عواقبي هم دارد، اما چه اهميتي دارد؟ با چند روز تسليت رد و بدل شدن ميان مقامات كشور و چند روزي قطع برنامههاي طنز و چند انتقاد تند و خرج كردن مكرر كلمهي «شهيد» همه چيز فراموش ميشود و همهي ما قرصهاي فراموشي را بالا مياندازيم و به دنبال زندگي آغشته به رنجمان ميدويم.
فرودگاهي در مركز شهر
حدس زد ميشود كه فرودگاه مهرآباد در وسط شهر به دنيا نيامده باشد، بلكه ساخت و سازهاي اجتناب ناپذير و البته ديوانهوار فرودگاه را به كام شهر كشيده است. كافي است نگاهي به عكس زير كه خودم لحظاتي قبل از فرود بر باند مهرآباد گرفتهام بياندازيد:
اتوبان نواب، نزديك فرودگاه مهرآباد
وجود چنين بافت فشردهاي در حريم فرودگاه مهرآباد، حتي با هواپيماهاي فوق مدرن هم خطرناك است، البته آلودگي صوتي و بلايي كه با هر بار نشستن هواپيما بر باند بر سر ساكنان مناطق اطراف فرودگاه ميآيد اصلاً مهم نيست!!!
تكميل:
از ديشب دارم فكر ميكنم كه چرا خلبان وقتي آتش سوزي را ديده باكها را خالي نكرده، تاجايي كه ميدانم خالي كردن سوخت هنگام آتش سوزي يكي از بندهاي چك ليست خلبانان هنگام بروز آتش سوزي و فرود اضطراري است (درمجلهي پرواز خوانده بودم!)، خيلي فرق دارد، سقوط با باك خالي و سقوط با باك پر. اگر هواپيما منفجر نميشد حداقل امكان داشت چند نفري زنده بمانند. مثل تماشاچيان فوتبال شدهام! شايد وقت نبوده، امكانش نبوده، شايد خلبان مطمئن بوده كه ميتواند فرود بيايد، شايد خالي كردن بنزين روي مناطق مسكوني درست نبوده، نميدانم...
(بعد از خواند خبر بازتاب اين سؤال آدم را آزار ميدهد، چرا باكها در بيابانهاي قم خالي نشده؟)
حاشيه!
- تلويزيون دائماً تصاويري از محل حادثه پخش ميكند، تعداد كشته شدگان تا اين لحظه 110 نفر است.
- اكثر قربانيان حادثه بر اثر سوختگي جان باختهاند، باكهاي هواپيما پر بوده و با برخورد با ساختمان آتش سوزي وحشتناكي به وجود آمده.
- گويا هواپيما قبل از رسيدن به ساختمان روي زمين كشيده شده، چون، بنا به تصاوير، خرابي حاصل از برخورد با ساختمان كم بود، بنا فرو نريخته بود.
- رهگذران از خالي بودن منبع آب ماشينهاي آتش نشاني خبر ميدادند، اما اينطور كه از شواهد بر ميآيد آتشنشانها خيلي سريع عمل كردهاند و آتش سوزي را يك ساعته مهار كردهاند، ضمناً براي خاموش كردن بنزين از آب استفاده نميشود، چون آب از بنزين چگالتر است و زير بنزين ميرود و كار را خرابتر ميكند. از آب فقط براي خنك كردن استفاده ميشود.
- يكي از رهگذران هواپيما را با يك موتور آتش گرفته، لحظاتي پيش از برخورد به ساختمان ديده بود.
- يكي از امداد گران با گريه و زاري ميگفت از جسدهاي سوخته تپهاي درست شده. بايد توجه كرد كه چنين مامور امدادي به درد لاي ديوار ميخورد، خيلي از ماموران امداد ما علاقه دارند در فضايي مملو از گل و بلبل به كار امداد رساني مشغول باشند، نمونههايشان را خودم ديدهام!
- يكي از مسئولان وزارت بهداشت فوراً شروع به خرج كردن كلمهي «شهيد» كرد. اين كار كثيف وسيلهاي است براي سرپوش گذاشتن روي گندهايي كه در اين مملكت زده ميشود و البته پك كردن صورت مسئله.
- مسئولان داشتند تند به هم تسليت ميگفتند، آقاي ضرغامي (به قول دوستان لاريغامي) مشغول تسليت گفتن به رئيس جمهور و رهبري بود و سردار طلايي هم داشت به ستاد ارتش و رهبري و مجلس خبرگان تسليت ميگفت...
- ببخشيد ولي بايد بوديد و سؤالات احمقانهي خبرنگار شبكهي خبر را از مجروحان حادثه در بيمارستان ميشنويديد!
- 15 نفر از سرنشينان هواپيما از كاركنان شبكهي خبر بودند، بعد از خبر تصاويري از آنها با همراهي موسيقي سوزناكي پخش شد، آدم جداً گريهاش ميگرفت، همه جوان، خوش تيپ...
- تعطيلي فردا و پس فرداي تهران، ربطي به سقوط هواپيما ندارد، مشكل آلودگي هواست!
- برادران زحمت كشيدهاند و براي كساني كه از آتش سوزي جان سالم به در بردهاند، چادر آوردهاند! جداً خجالت آور است، اينهمه هتل و آسايشگاه و كوفت و زهر مار توي اين شهر بيدر و پيكر است.
- در مردمسالاري اسلامي حتي گزارشهاي خبري هم سانسور ميشوند، تا بوده همين بوده.
:. گزارش بيبيسي
:. عكسهاي بيبيسي
:. اسامي 69 نفر از ليست مسافرين پرواز هواپيماي سي - 130 سانحه ديده
:. محمد جواد روح: "يك شنيده: خلبان اول حاضر به پرواز نشده بود!"
:. اصولاً وقتي چيزي در اين مملكت تكذيب ميشود، تن آدم ميلرزد!
:. عكسهاي آرش آشوري نيا
:. حرفهاي الپر
:. لينكهاي فرناز
:. نيلي، خبرنگاري كه عاشق بود؛ اميد معماريان
:. پرستو دكوهكي
:. عكاسها مردهاند.
:. خبرنگاران در آتش؛ توكا نيستاني
:. ندا دهقاني: "اما مگر شبیه این حادثهها قبلا اتفاق نیفتاده؟ "
:. مرگ همين نزديكيها ست؛ هنوز
:. بايد می ديديد ... هيچ کسی باقی نماند ...؛ آزاده عصاران
:. همهي آن 68 نفر؛ خوابگرد
:. گزارش شرق
:. سقوط پاسخگويي؛ محمد سرداري - شرق
:. انجمن صنفي روزنامه نگاران: سقوط هواپيماي حامل خبرنگاران بررسي شود؛ شرق آنلاين
:. نگاه كنيد: سرتيپ پاسدار مير فيصل باقرزاده رييس بنياد حفظ آثار نشر و ارزشهاي دفاع مقدس طي پيامي اعلام كرد: "همه سرنشينان هواپيما شهيد شناخته ميشوند")
:. احتمال 'سهل انگاری' در سقوط هواپيمای ايرانی؛ بيبيسي
:. آخرين خبرها از سايت فيلتر شدهي بازتاب:
(چون بازتاب فيلتر است متن خبرها را همينجا ميگذارم)
1. حذف فلهاي نيروهاي متخصص:
خبرنگار «بازتاب» گزارش داد: در هفته اخير، تعداد زيادي از نيروهاي باسابقه و متخصص در صنعت هوايي كشور حذف شده و تعدادي نيز در آستانه تغيير قرار دارند.
بنا بر گزارش مذكور، اين افراد كه اعضاي هيأت مديره و برخي مديران تخصصي هواپيمايي جمهوري اسلامي، مديران خطوط هوايي وابسته به دولت و همچنين گروهي ديگر از مديران صنعت هوايي را شامل ميشوند، به دليل تمايلات مديريت جديد حاكم بر مجموعه صنعت هوايي و مالكان خطوط هوايي كنار گذاشته شده و افرادي كه فاقد تجربه و تخصص مشابه در صنعت هوايي هستند، جانشين آنان شدهاند.
اين در حالي است كه به دليل فرسودگي هواپيما و مشكلات مربوط به تهيه قطعات يدكي، ميزان بروز سوانح در صنعت هوايي ايران زياد بوده و در صورت اضافه شدن مشكلات مديريتي و فني، احتمال بروز سوانح، افزايش مييابد.
2. ابلاغ دستور نادرست به خلبان
ابلاغ دستور نادرست به خلبان براي بازگشت به مهرآباد تحت هر شرايط، علت اصلي سانحه مرگبار روز گذشته در جنوب مهرآباد بود.
يك منبع آگاه در گفتوگو با «بازتاب» ضمن بيان مطلب فوق افزود: نقص فني در هواپيماي C-130 پس از گذشت هشت دقيقه از پرواز، رخ داده كه در آن لحظه هواپيما در اواسط مسير تهران ـ قم قرار داشته است و اگر اصرار مركز كنترل پرواز و مسئولان حاضر در فرودگاه مهرآباد نبود، اين هواپيما امكان فرود بدون سانحه در سه نقطه فرودگاه امام، اتوبان قم ـ تهران و بيابانهاي جنوب غربي تهران را داشته است.
اين منبع ادامه داد: با توجه به قابليتهاي ويژه هواپيماي C-130، اين هواپيما ميتواند در دشتها و بدون چتر فرود آيد، بر زمين بنشيند و حتي بدون باز شدن چرخ نيز با سينه فرود آيد و در اين صورت، تنها مقداري خسارت مالي به هواپيما وارد ميشود.
وي افزود: خلبان هواپيما پس از دستور مركز كنترل مبني بر بازگشت به مهرآباد، براي كوتاه كردن مسير خود، به جاي دور زدن به صورت مستقيم از منطقه آذري عبور كرده كه به دليل ارتفاع پايين و عدم تعادل، هواپيما سقوط كرده است.
اين منبع در پايان افزود:عليرغم عملکرد رشادت آميز خلبان بابک گوهري انتخاب ستوان جوان و نسبتا كمتجربه براي هدايت هواپيماي هركولس C-130 ـ كه حامل 94 سرنشين بود ـ نيز از ديگر ابهامات مطرح در عملكرد مسئولان فرودگاه نظامي مهرآباد است.
::::: برخي از مسئولان، به جاي «پاسخ گويي» تلاش ميكنند بيكفايتي و بيلياقتي را زير كلاماتي چون «شهادت»، «معراج ملكوتي»، «مرگ پر افتخار»، «پر كشيدن»، «مهاجرت به ديار معني» و تركيبات مشابه، برگرفته از «عرفان» و «تشيع» بپوشانند؛ واقعاً خجالت آور است.
:. گزارش همشهري
:. آسيه اميني: ... و دیگر اینکه رئیس صدا و سیما در یک مصاحبه خبری با شبکه خبر گفت که افرادی که کشته شدند، فدائیان نظام بودند.( من هنوز فرق فدایی رو با قربانی نمیدونم؟ یا اصولا فدائیان همون قربانیان هستند؟!) ضرغامی در ادامه صحبتش گفت اینها به جای اینکه در خانه هایشان بنشینند تا مرگ به سراغشان برود، به استقبال مرگ رفتند!!! ( سرمان را به کدام دیوار بکوبیم؟!)...
:: خيلي خوب است كه فرهنگ مملكت ما چنين رادرروهايي براي استفادهي مسئولان نازنين قرار داده. آقاي ضرغامي بهتر بود به جاي خرج كردن از «فرهنگ شهادت»، دوربين شبكه خبرش - كه بنگاه پخش اخبار «بازسازي شده» است - را سراغ كساني ميفرستاد كه الان موبايلهايشان را خاموش كردهاند.
:. آقايان! برويد به اين جماعت بگوييد كه فرزندانشان شهيد محسوب ميشوند.
:. جميله كديور: "ديشب... ناخوداگاه یاد سخنان رئیس جمهور محترم افتادم. ایشان در سخنانی چندی پیش گفته بودند از نقاط مختلف دنیا با ایشان برای حل مشکلاتشان تماس گرفته میشود.
و میان گریه، خندیدم ."
:. دكتـــر احمـــدي نژاد خواستار چاره انديشي براي رفع مشكلات جهان اسلام شد!!!
:. حسن قريب و اسماعيل عمراني به خاك سپرده شدند.
:. روزنامه نگاران جهان سوگوار روزنامه نگاران ايران (بيبيسي):
فدراسيون بين المللی روزنامه نگاران همچنين آمادگی خود را برای حمايت مالی از خانواده های قربانيان اعلام کرد و اين حادثه را مرگبارترين حادثه ای که تا کنون برای روزنامه نگاران و دست اندرکاران رسانه ها پيش آمده توصيف کرد.

تا امروز 1334 نفر در سوانح هوايي ايران جان باختهاند
- اگر حال داشتيد كمك كنيد جدول كامل شود.